|
Truyền thuyết về tinh dầu Cà cuống
Cà cuống là loại côn
trùng lớn thuộc bộ hemiptera nhưng chất tinh dầu do chúng tiết ra lại
có mùi thơm ngon rất dễ chịu. Từ lâu nước mắm cà cuống là một thứ nước
chấm đặc biệt của miền quê ở đồng bằng sông Cửu Long. Bắt cà cuống
còn sống đem nướng lên cho vừa chín thì sức nóng sẽ làm cho tuyến tinh
dầu trong bụng cà cuống bốc hơi, dầm cả con cà cuống vào nước mắm thì
sẽ có một thứ nước chấm rất đặc biệt, thường dùng với các loại bún
tôm, thịt, nước lèo....Ngày nay, loại nước chấm đặc biệt này trở nên
rất hiếm vì cà cuống ngày càng trở nên rất khó tìm vì môi trường sống
bị ô nhiễm.
Hương vị cà cuống đã quyến rũ cả dân
Âu Mỹ trong nghệ thuật và khoa học ẩm thực ngày nay nên tiến sĩ sinh
thái học côn trùng Robert L.Smith của Đại học Arizona (Mỹ) đã đến Việt
Nam vào tháng 11/1999 để thực hiện một đề tài kéo dài bốn năm nghiên
cứu về cà cuống. Anh dự định sẽ tiến hành điều tra để xác định loài cà
cuống, nghiên cứu cách sinh sống và phát triển của chúng, ly trích và
xác định công thức hóa học của tinh dầu cà cuống và ứng dụng vào sản
xuất bằng cách nuôi hay hóa tổng hợp để sản xuất tinh dầu dùng cho
công nghệ thực phẩm.
Loài cà cuống phổ biến nhất ở đồng
bằng sông Cửu Long là Lethocerus insulanus (còn gọi là L.indicius)
thuộc họ Belostomatidae, có chiều dài 70 - 80 mm, màu nâu sậm. Chúng
sống trong nước, nhưng con trưởng thành lại bay khỏe vào ban đêm và
rất thích vào đèn trong những đêm trăng sáng. Khi đến mùa giao phối
thì con đực sẽ bò lên bám vào cây cỏ ở sát mặt nước, tiết pheromone
(kích thích tố sinh dục - thường do con cái tiết ra ở các loài khác,
đây là một ngoại lệ) và đập cánh tạo thành một làn sóng nhỏ đặc biệt
trên mặt nước để quyến rũ con cái. Con cái ở trong nước sẽ tiếp nhận
tín hiệu của con đực và đáp lại bằng cách bơi lên mặt nước và bắt cặp.
Sau đó con cái sẽ đẻ hàng trăm trứng qua nhiều đêm. Ổ trứng có màu
xanh nâu và đóng thành chùm bao quanh các ngọn cỏ nhô lên khỏi mặt
nước và con đực sẽ có nhiệm vụ canh giữ cho đến khi trứng nở rồi mới
chết. Cà cuống con sinh trưởng ở trong nước, ăn các loại côn trùng nhỏ
và có thể bắt được nòng nọc hay cá con khi chúng đã lớn. Chu kỳ sinh
trưởng thường kéo dài cả năm và chúng lại trưởng thành để bay lên bắt
cặp vào năm sau.
Về sinh thái học, cà cuống có thể xem
như một sinh vật chỉ báo (bio-indicator) để đánh giá mức độ ô nhiễm
thuốc trừ sâu của môi trường ngập nước ở đồng bằng sông Cửu Long. Nếu
cà cuống xuất hiện nhiều thì đó là một tín hiệu đáng mừng về môi
trường sinh thái.
(Nguồn "Cà cuống lại
xuất hiện rộ")
Tiến sĩ Nguyễn Văn Huỳnh
Đại học Cần Thơ
|
